Hàng hóa và Thương hiệu

Trong đó điển hình về vi phạm kiểu dáng công nghiệp là trường hợp xe máy Honda. Thời gian đó nhiều người tiêu dùng bất ngờ thấy có những địa chỉ ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh rao bán các dòng xe Honda, Spacy, SCR, AirBlade... với giá 16 triệu đồng, thậm chí rẻ hơn theo giá niêm yết của Honda, một chiếc Honda Spacy chính hãng nhập khẩu có giá trên 90 triệu đồng, còn xe AirBlade giá cũng khoảng trên 30 triệu đồng. Như vậy giá những chiếc xe "chợ đen" được rao bán rẻ hơn rất nhiều với xe gốc. Các sản phẩm xe máy chợ đen không chỉ nhái kiểu dáng bên ngoài, mà còn dán nhãn và gắn mác Honda lên trên sản phẩm. Theo ước tính của các chuyên gia, thì mỗi năm thị trường Việt Nam tiêu thụ khoảng hơn 1 triệu chiếc xe máy giả, nhái kiểu dáng, trong đó có đến 50% là xe giả, nhái Honda.

Các cơ sở sản xuất hàng chợ đen thường lợi dụng uy tín của các doanh nghiệp với những sản phẩm đã có thương hiệu để làm nhái, làm giả về kiểu dáng, bao bì, thậm chí nhãn mác. Thực trạng vi phạm ngày càng phức tạp đa dạng thiết nghĩ không chỉ là mối quan ngại riêng cho doanh nghiệp và người tiêu dùng mà đã trở thành mối quan ngại chung của toàn xã hội, gây cản trở đến sự phát triển kinh tế. Bởi vì hàng nhái luôn tạo ra siêu lợi nhuận. So với hàng thật, hàng giả có mẫu mã, kiểu dáng giống hàng thật, nhưng có giá thành thấp hơn nhiều, do đó thường được khách hàng lựa chọn. Một lý do nữa là việc xử lý vi phạm KDCN mới chủ yếu dừng ở mức xử phạt hành chính, và mức phạt cũng chỉ mới dừng trên văn bản.

2- Tình hình từ năm 2005 đến năm 2006

Ở giai đoạn này việc chỉ đạo của Chính phủ về việc chống hàng giả, gian lận thương mại đối với sản phẩm xe máy HONDA (Nhật Bản) là kịp thời và cần thiết. Việt Nam và Nhật Bản đã ký kết sáng kiến chung Việt - Nhật, cam kết giải quyết dứt điểm mọi vi phạm đối với quyền SHTT của các Doanh nghiệp Nhật Bản hiện đang hoạt động tại Việt Nam.Việc tạo một môi trường kinh doanh thuận lợi, lành mạnh cho các nhà đầu tư nước ngoài nói chung và Nhật Bản nói riêng, thu hút được sự ủng hộ của doanh nghiệp Nhật Bản và cả công chúng Việt Nam.

Sau khi có chỉ đạo của Chính phủ tại văn bản số 2404/VPCP-V1 tháng 5/2005, Bộ Công nghiệp, Bộ Khoa học Công nghiệp, Ban chỉ đạo 127-TW, Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ đạo quyết liệt. Bộ Công nghiệp nay là Bộ Công thương cùng với Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt nam đã tổ chức Hội nghị phổ biến chủ trương của Chính phủ cho 40 doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe máy tại Việt Nam nghiêm túc thực hiện quyền SHTT đối với kiểu dáng công nghiệp. Ban chỉ đạo 127-TW đã hướng dẫn các lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra, kiểm soát đúng pháp luật, không gây khó khăn cho hoạt động doanh nghiệp, Cục Đăng kiểm Việt Nam tại văn bản số 420/ĐK ngày 13/5/2005 "V/v thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về bảo hộ SHTT đối với mô tô, xe gắn máy 2 bánh" đã làm rõ đối với các sản phẩm lắp ráp và cung cấp ra thị trường phải được lắp ráp hoàn chỉnh, không được tháo rời các chi tiết nhựa trong quá trình vận chuyển nhằm tránh việc kiểm soát vi phạm về KDCN, Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng đã tổ chức hướng dẫn Doanh nghiệp đăng kiểm đăng ký xe máy theo đúng quy định của pháp luật.

Về phía Hiệp hội VATAP, với chức năng của mình, trong thời gian đó Hiệp hội (ban tư vấn pháp chế của Hiệp hội) đã tổ chức cho các lực lượng chức năng thực hiện trên 20 lượt tập huấn ở các địa phương cho hàng nghìn cán bộ thực thi trên toàn quốc ... được các Doanh nghiệp làm ăn chân chính, lực lượng thực thi rất hưởng ứng.

Nhờ những biện pháp mạnh và kịp thời của các cơ quan chức năng, hiện tượng vi phạm quyền SHCN đối với sản phẩm xe máy của HONDA, sau 1 năm thực hiện chỉ đạo của Chính phủ đã giảm tới 60%. Tuy vậy tình hình vẫn còn diễn biến phức tạp và thủ đoạn lại ngày càng tinh vi hơn.

3- Tình hình từ 31/12/2006 đến 2010

Ở giai đoạn này những thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn. Nếu xe máy HONDA có các nhãn hiệu WAWE, DREAM, FUTURE ..., thì hàng nhái cũng có các nhãn hiệu For WAVE, For FUTUME, Model DREAM ... chính sự "lập lờ " này của hàng giả rất dễ gây nhầm lẫn cho khách hàng. Một số trường hợp còn đánh thẳng vào thương hiệu HONDA bằng các nhãn hiệu, nếu nhìn qua rất khó phát hiện như HDNOA, HONGDA ... Hay là việc dán tem giả trên các sản phẩm giả nhãn hiệu HONDA, hoặc sản xuất ra những bộ phận vi phạm nhưng khi bị kiểm tra lại đổ lỗi cho nhà kinh doanh tự ý thay thế vào chứ không phải do cơ sở sản xuất điều này không những gây khó khăn cho người tiêu dùng mà còn dễ dàng qua mắt các cơ quan kiểm tra, kiểm soát.

Theo đánh giá của Hiệp hội và các Doanh nghiệp Hội viên, do một số nguyên nhân chủ yếu sau :

Thứ nhất : Các thủ đoạn khác còn tinh vi hơn như : lắp ráp một nơi, hoàn thiện ở một địa điểm khác để nhanh chóng tung ra các điểm bán lẻ. Hay nộp đơn tra cứu một loại xe ở Cục SHTT nhưng lại sản xuất một loại xe khác nhằm hợp thức hoá khâu đăng kiểm. Nguy hiểm hơn, đó chính là việc các doanh nghiệp vi phạm bản quyền SHTT của công ty HONDA nhưng lại cố tình đưa ra những thông tin không chính xác, sai lệch để gây hoang mang cho lực lượng thực thi ...

Thứ hai : Trong chỉ đạo lại có phần lơi lỏng trong kiểm tra. Trong việc kiểm soát trên đường vận chuyển "lại áp dụng một cơ chế dừng phương tiện để kiểm tra đối với xe Honda vi phạm kiểu dáng theo quy định khác không giống các mặt hàng khác" mà đáng lý ra về mặt luật pháp phải theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công an là "phối hợp với CSGT"để dừng phương tiện để kiểm tra sau khi đã điều tra, nắm tình hình và xác định có dấu hiệu vi phạm.

Một số kiến nghị :

1- Việc kiểm tra, kiểm soát trên địa bàn là rất cần thiết và phải tăng cường hơn nữa nhưng bất kỳ ở đâu trong sản xuất, kinh doanh, lưu thông, vận chuyển nếu phát hiện hành vi vi phạm phải được kiểm tra xử lý cả trong khâu vận chuyển.

2- Về luật pháp, nhân dịp sắp ban hành Luật xử phạt hành chính, thẩm quyền của một số lực lượng như Chi cục trưởng, Đội trưởng,Trưởng phòng ... "có thẩm quyền cao hơn để giảm bớt sự ùn tắc khi phải dồn quá nhiều về Uỷ ban nhân dân các cấp.

3- Về phía Doanh nghiệp Công ty Honda Nhật Bản đã có nhiều đóng góp quan trọng cho ngân sách Nhà nước, tài trợ cho công tác xã hội trên nhiều lĩnh vực, tuy nhiên cần tăng cường hơn nữa lực lượng bảo vệ Thương hiệu chống hàng giả, chống vi phạm SHTT, đồng thời giải quyết kinh phí thoả đáng cho nhiệm vụ chống hàng giả, hàng nhái, hỗ trợ các lực lượng thực thi ./.

HIỆP HỘI VATAP